Vroeger had ik niet veel nodig om een boek spannend te vinden. Een gesloten deur, een geheim in een klein dorp of een nét iets te vriendelijk personage waren doorgaans wel voldoende. Tegenwoordig lijkt het alleen wel alsof een thriller pas echt begint wanneer het eerste gruwelijk toegetakelde lijk voorbij komt. Met meer bloed. Meer shock. Meer ‘dit heb je nog nooit gelezen’. En terwijl ik dat denk, betrap ik mezelf ook op de gedachte dat ik hieraan gewend ben geraakt. Maar wat zegt dat eigenlijk? Zijn thrillers echt steeds extremer geworden, of schuift mijn eigen grens gewoon langzaam op?
De lat van geweld ligt hoog
Wie het over extremiteiten binnen het thrillergenre heeft, komt al snel uit bij Chris Carter. In zijn Robert Hunter-boeken, zoals Handtekening van het kwaad en Jager in de nacht, worden moorden zó gedetailleerd beschreven dat je ze bijna niet kunt loslaten. Het geweld is expliciet, de scènes zijn visueel en soms ronduit ongemakkelijk om te lezen.
Wat Carter knap doet, is dat hij tempo en spanning combineert met psychologische diepgang. Toch merkte ik bij mezelf dat na meerdere delen het extreme bijna een verwachting werd. Alsof ik dacht: dit moet heftiger zijn dan de vorige. En als dat niet zo was, voelde het minder intens.
Dat vind ik ergens een vreemde ontwikkeling. Want wanneer wordt de schok gewoon?
Is overtreffen de norm geworden?
Ook in de Helen Grace-serie zie je hoe gruwelijkheid een vast onderdeel van de formule is geworden. De moorden zijn creatief, meedogenloos en vaak bedoeld om de lezer direct bij de keel te grijpen. Hetzelfde geldt voor de boeken van Sam Holland, waarin geweld en psychologische manipulatie hand in hand gaan.
Ik lees die series graag. Echt. Ze zijn spannend, verslavend en perfect voor een paar avonden doorlezen. Maar ik merk ook dat de lat telkens hoger lijkt te liggen. De dader moet slimmer. De methode gruwelijker. Het verleden duisterder. Alsof overtreffen de norm is geworden.
En misschien komt dat niet alleen door de schrijvers.
De invloed van horror
Wat ook meespeelt, is dat horror zichtbaarder en populairder lijkt dan ooit. Boeken van Thomas Olde Heuvelt laten zien dat het Nederlandse publiek absoluut openstaat voor expliciete, duistere verhalen. Horror en thriller schuiven steeds vaker in elkaar over. Grenzen vervagen.
Onlangs las ik The Library at Hellebore van Cassandra Khaw. Dat boek is extreem. Niet alleen qua geweld, maar ook qua sfeer, toon en intensiteit. Het is rauw, bijna verstikkend. En toch kon ik het niet wegleggen.
Dat zette me aan het denken. Zoek ik onbewust naar extremere verhalen? Of waardeer ik juist dat sommige auteurs de grens durven op te zoeken?
Ligt het aan de boeken… of aan mij?
We leven in een tijd van true crime-documentaires, podcasts en series waarin forensische details bijna klinisch worden uitgeserveerd. Wat vroeger schokkend was, voelt nu soms minder uitzonderlijk. Misschien zijn we als lezers minder snel geprikkeld, sneller verveeld, sneller op zoek naar méér.
Ik merk dat ik kritischer ben geworden. Ik zie twists eerder aankomen. Ik doorzie patronen sneller. En misschien zorgt dat ervoor dat een thriller meer moet doen om me écht te raken.
Maar tegelijkertijd verlang ik niet per se naar nóg gruwelijker. Wat ik wil, is impact.
Wat maakt het voor mij echt spannend?
Voor mij zit echte spanning uiteindelijk niet in hoeveel bloed er vloeit, maar in hoeveel emotie er wordt geraakt. Ik wil me verbonden voelen met een personage. Twijfelen aan wat waar is. Meeleven met iemand die langzaam de grip verliest.
Extreem geweld kan werken. Absoluut. De Robert Hunter-serie, de Helen Grace-serie en de boeken van Sam Holland hebben niet voor niets een enorme fanbase. Maar als alles maximaal is, verlang ik soms juist naar minder.
Misschien zijn thrillers niet per se extremer geworden. Misschien lees ik ze gewoon anders dan vroeger. Maar één ding weet ik zeker: ik wil niet alleen maar geschokt worden. Ik wil geraakt worden. En als een thriller dat voor elkaar krijgt zonder alles uit de kast te trekken, dan is dát voor mij pas echt spannend.
Geen reacties